Terminy „coaching” i „mentoring” są coraz częściej stosowane zamiennie, co prowadzi do ich mylenia i błędnego zrozumienia. Z jednej strony, zarówno coach, jak i mentor oferują wsparcie, które pomaga klientowi (coachee lub mentee – osoba, która otrzymuje wsparcie) w osiąganiu jego i jej celów. Z drugiej strony, choć oba podejścia mają na celu wspieranie rozwoju osobistego i zawodowego istnieją znaczące różnice między tymi dwoma podejściami, co już na poziomie definicji jest widoczne i powinno zdecydowanie być rozróżniane przez osoby zainteresowane.

Spójrzmy więc na te definicje, których nota bene znajdziemy wręcz nadmiar, choć finalnie wszystkie sprowadzają się do wspólnego mianownika.

Definicja coachingu

Gdy ktoś mnie pyta „a czym w sumie ten coaching jest?”, zazwyczaj w swojej wypowiedzi rozwijam następujące zdania:

• To proces, w którym coach wspiera, partneruje i towarzyszy klientowi w budowaniu i osiąganiu określonych celów, przy użyciu dostępnych technik i narzędzi. Proces ten skupia się na teraźniejszości i przyszłości, pomagając klientowi w samodzielnym rozwiązywaniu zagadnień i maksymalizacji jego/jej potencjału.

• Coaching zorientowany jest na cele, pragmatyczny, krótkoterminowy, choć cel finalny możne zostać osiągnięty w dalszej perspektywie czasowej.

• Współpraca między coachem a klientem opiera się na zaufaniu i zadawaniu pytań, które mają na celu rozwijanie umiejętności samodzielnego myślenia i działania.

ICF (International Coaching Federation) definiuje coaching jako „towarzyszenie klientowi w kreatywnym procesie, który skłania do myślenia i inspiruje do maksymalizacji zawodowego i osobistego potencjału”. https://icf.org.pl/

Robert Dilts w książce „From Coach to Awakener” (Capitola, 2003) pisze: „Technika coachingu polega na wydobywaniu mocnych stron ludzi, pomaganiu im w omijaniu osobistych barier i ograniczeń w osiąganiu celu, a także ułatwieniu im bardziej efektywnego funkcjonowania w zespole. Coaching koncentruje się na rozwiązywaniu problemów (nie na poszukiwaniu ich przyczyn), promując rozwój nowych strategii myślenia i działania”.

Timothy Gallwey w „The Inner Game of Tennis” (New York, 1974) stwierdza, że „osobista skuteczność zależy nie tylko od potencjału jednostki, lecz także od barier, z których najgroźniejsze są te w jej wnętrzu”.

Marek Wzorek określa executive coaching jako „proces dla każdego światłego lidera, który wie, że proces zmiany w organizacji najskuteczniej jest rozpocząć od najważniejszych liderów, czyli najczęściej od CEO i właścicieli”. https://perfectcircle.pl/oferta/coaching/

Przykładami i doświadczeniami zastosowania coachingu (tzw. case studies) podzielę się w osobnych wpisach. Tu natomiast, dla perspektywy przedstawiam jeden ze scenariuszy dla wyboru sesji coachingowych: Alicja, menedżerka średniego szczebla, odczuwa, że potrzebuje wsparcia w rozwijaniu umiejętności przywódczych. Decyduje się na współpracę z coachem, który pomaga jej wyznaczyć konkretne cele i strategie. W trakcie kilku miesięcy współpracy, Alicja zauważa znaczną poprawę swoich umiejętności w obszarze komunikacji z zespołem i efektywności zarządzania, co w konsekwencji pozwala jej realizować założone cele.

No to zobaczmy jak to jest z tym mentoringiem…

Definicja mentoringu

Moje wieloletnie doświadczenia z programami mentoringowymi to prawdziwa karuzela różnorodnych przeżyć, zarówno w roli mentorki, jak i mentee. Na przestrzeni lat miałam możliwość czerpania z mądrości i wskazówek bardziej doświadczonych mentorów i mentorek, a także dzielenia się swoją wiedzą oraz doświadczeniem z osobami rozpoczynającymi swoją zawodową podróż, czy też z doświadczoną kadrą z obszaru Project Management. Wyjątkowe interakcje uczyniły z mentoringu nie tylko narzędzie rozwoju, ale również inspirujący proces pełen wzajemnego wsparcia, nieustającej nauki i przełomowych decyzji.

Mentoring dla mnie to relacja, w której doświadczony mentor dzieli się swoją wiedzą, doświadczeniem i poradami z mniej doświadczonym/doświadczoną mentee, w przeciwieństwie do mentoringu odwróconego, gdzie to mentee jest stroną z większym doświadczeniem. Mentoring często opiera się na relacji opartej na zaufaniu, gdzie mentor pełni rolę przewodnika i wzorca do naśladowania, wspierając mentee w rozwoju osobistym i zawodowym.

Najbardziej popularna i ceniona definicja EMCC (European Mentoring and Coaching Council) definiuje mentoring jako „relację poznawczą, obejmującą dzielenie się umiejętnościami, wiedzą i ekspertyzą pomiędzy mentorem a mentee poprzez rozmowy rozwojowe, dzielenie się doświadczeniem i modelowanie ról. Relacja ta może obejmować wiele różnych kontekstów i stanowi inkluzywne dwustronne partnerstwo na rzecz wzajemnego uczenia się, doceniając różnice” https://emccpoland.org/2021/11/08/mentoring-lepsze-rozumienie-definicji-mentoringu/ .

Przykładem zastosowania procesu mentoringowego może być następujący scenariusz: Robert, młody programista, jest nowy w firmie i chce rozwijać swoją karierę w branży IT. Zostaje przydzielony do doświadczonej mentorki, która ma wieloletnie doświadczenie w tej dziedzinie. Mentorka dzieli się swoją wiedzą, doświadczeniami i udziela cennych wskazówek, które pomagają Robertowi nawigować w nowym środowisku pracy i rozwijać swoją ścieżkę zawodową. Dzięki regularnym spotkaniom i wsparciu mentorki, Robert szybko rozwija swoje umiejętności i awansuje na wyższe stanowisko.

Kiedy coaching, kiedy mentoring?

W mojej ocenie podstawowe rozróżnienie tych dwóch procesów, mentoring i coaching, dotyczy następujących aspektów:

Czas trwania i zakres.

Coaching zazwyczaj jest krótkoterminowy i koncentruje się na specyficznych celach lub umiejętnościach, które klient chce osiągnąć. Proces coachingu może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od celów klienta. Mentoring jest relacją długoterminową, która może trwać miesiące lub nawet lata. Mentoring obejmuje szeroki zakres tematów, od rozwoju zawodowego po osobisty, i koncentruje się na ogólnym rozwoju mentee.

Rola mentora i coacha.

Coach działa jako facylitator, zadając pytania, które pomagają klientowi znaleźć własne odpowiedzi. Coach nie udziela rad ani nie dzieli się osobistymi doświadczeniami, a jego rola polega na wspieraniu klienta w odkrywaniu i rozwijaniu własnych rozwiązań. Mentor pełni rolę doradcy i przewodnika, dzieląc się swoją wiedzą, doświadczeniem i udzielając porad. Mentor aktywnie uczestniczy w rozwoju mentee, oferując wskazówki i wsparcie oparte na własnych doświadczeniach.

Skupienie na przeszłości i przyszłości.

Coaching skupia się na teraźniejszości i przyszłości, pomagając klientowi w wyznaczaniu i osiąganiu celów. Coaching nie koncentruje się na analizie przeszłości klienta, chyba że jest to niezbędne do zrozumienia obecnych przeszkód. Mentoring może obejmować analizę przeszłości mentee, aby lepiej zrozumieć jego/jej doświadczenia i to jak mogą one wpływać na jego/jej obecny rozwój. Mentorzy i Mentorki często korzystają ze swoich własnych doświadczeń, aby pomóc mentee w nauce na błędach i sukcesach.

Cieżko wyczerpać temat, ale… coaching i mentoring to dwa różne podejścia do wsparcia rozwoju osobistego, zawodowego, biznesowego, które, choć mogą się uzupełniać, mają odrębne metody działania.

WAŻNE ASPEKTY!

Coaching koncentruje się na teraźniejszości i przyszłości, pomagając klientowi w osiąganiu konkretnych celów poprzez rozwijanie jego umiejętności i kompetencji. Mentoring natomiast opiera się na długoterminowej relacji, w której mentor dzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem, wspierając mentee w jego/jej ogólnym rozwoju. Zrozumienie tych różnic jest kluczowe dla skutecznego wykorzystania obu podejść w praktyce.

Coaching nie jest terapią. Choć może obejmować aspekty rozwoju osobistego, nie jest przeznaczony do leczenia problemów psychicznych ani do pracy nad traumami emocjonalnymi. Warto pamiętać, że coaching skupia się na przyszłości i wspieraniu klienta w osiąganiu jego celów. Mentoring nie jest nauczaniem – choć mentor może przekazywać wiedzę i doświadczenie, nie jest to formalne nauczanie akademickie. Rola mentora polega raczej na wspieraniu mentee w rozwoju jego/jej umiejętności, pomaganiu w nawigacji w karierze oraz dzieleniu się doświadczeniami i mądrością życiową.

Chętnie poznam Twoją opinię i spostrzeżenia, zapraszam do kontaktu.